Юкланмоқда
Рус адабиётини Александр Сергеевич Пушкинсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Замондошлари уни «рус шеъриятининг қуёши» деб аташган бўлса, кейинги авлодлар «Пушкин — бизнинг борлиғимиз» дея таърифлашган. 1799 йилда Москвада туғилган шоирнинг томирида эфиопиялик буюк бобоси Иброҳим Ганнибалнинг қайноқ қони оқарди. Унинг жингалак сочлари ва ўткир нигоҳи айнан шу аждодидан мерос эди. Пушкиннинг шоир бўлиб шаклланишида унинг севимли энагаси Арина Родионовнанинг хизмати беқиёс. Айнан шу содда аёл айтиб берган эртак ва ривоятлар кейинчалик Пушкиннинг сеҳрли олами пойдеворига айланди. Пушкин нафақат шоир, балки рус тилининг ислоҳотчиси ҳам эди. У ўзидан олдинги оғир ва китобий услубдан воз кечиб, адабиётга жонли, халқона тилни олиб кирди. Унинг шоҳ асари бўлмиш «Евгений Онегин» шеърий романи «рус ҳаётининг қомуси» деб аталади, чунки унда ўша давр жамиятининг барча қирралари акс этган. Шоирнинг «Руслан ва Людмила», «Капитан қизи» каби асарлари ва бетакрор эртаклари бугун ҳам севиб ўқилмоқда. У эркинликни куйловчи, ҳақиқатни қўрқмай айтадиган исёнкор қалб эгаси эди, шу сабабли ҳам подшо ҳукумати томонидан бир неча бор сургун қилинган. Шоирнинг шахсий ҳаёти, афсуски, фожиа билан якунланди. У ўша даврнинг энг гўзал аёлларидан бири Наталья Гончаровага уйланган эди. Бироқ жамиятдаги ғийбатлар, фитналар ва рафиқасининг шаънини ҳимоя қилиш мажбурияти уни ҳалокатли дуэлга етаклади. 1837 йилда, қишнинг совуқ кунида француз офицери Дантес билан бўлган яккама-якка олишувда Пушкин оғир яраланди ва икки кундан сўнг вафот этди. У бор-йўғи 37 йил умр кўрган бўлса-да, ўзидан кейин асрларга татигулик бой мерос қолдирди ва рус адабиётини жаҳон миқёсига олиб чиқди.
