Rus adabiyotini Aleksandr Sergeyevich Pushkinsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Zamondoshlari uni "rus she’riyatining quyoshi" deb atashgan bo‘lsa, keyingi avlodlar "Pushkin — bizning borlig‘imiz" deya ta’riflashgan. 1799-yilda Moskvada tug‘ilgan shoirning tomirida efiopiyalik buyuk bobosi Ibrohim Gannibalning qaynoq qoni oqardi. Uning jingalak sochlari va o‘tkir nigohi aynan shu ajdodidan meros edi. Pushkinning shoir bo‘lib shakllanishida uning sevimli enagasi Arina Rodionovnaning xizmati beqiyos. Aynan shu sodda ayol aytib bergan ertak va rivoyatlar keyinchalik Pushkinning sehrli olami poydevoriga aylandi. Pushkin nafaqat shoir, balki rus tilining islohotchisi ham edi. U o‘zidan oldingi og‘ir va kitobiy uslubdan voz kechib, adabiyotga jonli, xalqona tilni olib kirdi. Uning shoh asari bo‘lmish "Yevgeniy Onegin" she’riy romani "rus hayotining qomusi" deb ataladi, chunki unda o‘sha davr jamiyatining barcha qirralari aks etgan. Shoirning "Ruslan va Lyudmila", "Kapitan qizi" kabi asarlari va betakror ertaklari bugun ham sevib o‘qilmoqda. U erkinlikni kuylovchi, haqiqatni qo‘rqmay aytadigan isyonkor qalb egasi edi, shu sababli ham podsho hukumati tomonidan bir necha bor surgun qilingan. Shoirning shaxsiy hayoti, afsuski, fojia bilan yakunlandi. U o‘sha davrning eng go‘zal ayollaridan biri Natalya Goncharovaga uylangan edi. Biroq jamiyatdagi g‘iybatlar, fitnalar va rafiqasining sha’nini himoya qilish majburiyati uni halokatli duelga yetakladi. 1837-yilda, qishning sovuq kunida fransuz ofitseri Dantes bilan bo‘lgan yakkama-yakka olishuvda Pushkin og‘ir yaralandi va ikki kundan so‘ng vafot etdi. U bor-yo‘g‘i 37 yil umr ko‘rgan bo‘lsa-da, o‘zidan keyin asrlarga tatigulik boy meros qoldirdi va rus adabiyotini jahon miqyosiga olib chiqdi.
