Рус адабиётини бутун Европага танитган ва унинг энг нафис вакили ҳисобланган Иван Тургенев 1818 йилда бой дворян оиласида дунёга келган. Унинг онаси ўта шафқатсиз ва золим аёл бўлиб, ўз крепостной деҳқонларини, ҳатто ўз фарзандларини ҳам аямай жазоларди. Болалигида кўрган бу ноҳақликлар Тургенев қалбида умрбод зулмга ва қулликка нисбатан нафрат уйғотди. У ёшлигидан Европада таълим олди ва умрининг кўп қисмини чет элда, айниқса Парижда ўтказди. Бунга унинг машҳур француз хонандаси Полина Виардога бўлган бир умрлик, аммо бахтсиз муҳаббати ҳам сабаб бўлган эди. Тургенев хорижда яшаса-да, унинг барча асарлари фақат Россия, рус табиати ва рус инсони ҳақида ёзилди. Ёзувчининг «Овчининг мактублари» номли илк йирик асари рус деҳқонларининг қанчалик иқтидорли ва теран қалб эгалари эканлигини кўрсатиб, крепостнойлик ҳуқуқининг бекор қилинишига катта таъсир кўрсатди. Унинг энг шоҳ асари бўлмиш «Оталар ва болалар» романи эса адабиётда инқилоб ясади. Асарда эски аслзодалар анъаналарини рад этувчи, ҳамма нарсага шубҳа билан қарайдиган янги авлод вакили — нигилист Базаров образи яратилган. Бу асар жамиятда шундай катта баҳс-мунозараларга сабаб бўлдики, ёзувчи охир-оқибат ватанини бутунлай тарк этишга мажбур бўлди. 1883 йилда Францияда вафот этган Тургенев рус тилининг нақадар «буюк ва қудратли» эканлигини ўзининг бетакрор асарлари орқали исботлаб кетди.
