Юкланмоқда
Рус адабиётининг энг ёрқин ва самимий вакилларидан бири Александр Иванович Куприн 1870 йилда Россиянинг Пенза вилоятида туғилган. Унинг ҳаёти худди ёзган асарлари каби ранг-баранг ва кутилмаган воқеаларга бой бўлган. Ёшлигида ҳарбий билим юртида ўқиб, офицерлик рутбасини олган Куприн, армиядаги қаттиққўллик ва адолатсизликларни ўз кўзи билан кўради. Бу тажриба кейинчалик унинг машҳур «Яккама-якка олишув» (Поединок) қиссасининг яратилишига сабаб бўлиб, унда чор армиясининг ички муаммолари очиқ-ойдин тасвирланади. Ҳарбий хизматдан эрта истеъфо берган ёзувчи ҳақиқий «ҳаётий университет»ни ўташга киришади. У қалам тебратишдан олдин ўнлаб касбларни синаб кўрган: циркда курашчи, ер ўлчовчи, балиқчи, актёр, ҳатто аэроплан учувчиси бўлиб ҳам ишлаган. Куприн ҳаётни китоблардан эмас, балки жонли мулоқот ва шахсий тажрибадан ўрганган. Унинг асарларидаги ҳар бир детал — бозорларнинг ҳиди, денгиз шовқини ёки отларнинг дупури шунчалар аниқ тасвирланадики, ўқувчи ўзини воқеалар марказида ҳис қилади. Куприн, шунингдек, буюк севги куйчиси сифатида ҳам танилган. Унинг «Олеся» ва «Ёқут кўзли билагузук» (Гранатовый браслет) асарлари дунё адабиётидаги энг гўзал ва ғамгин муҳаббат қиссалари ҳисобланади. У ўз қаҳрамонлари орқали севгини инсонни юксалтирувчи, баъзан эса ҳалок қилувчи буюк куч сифатида кўрсатиб берган. Октябрь инқилобидан сўнг ёзувчи ватанини тарк этиб, узоқ йиллар Парижда муҳожирликда яшайди. Гарчи Францияда ижод қилган бўлса-да, уни доимо ватан соғинчи қийнаган. Умрининг сўнгги йилларида, оғир касалликка чалинган Куприн 1937 йилда СССРга қайтишга рухсат олади ва орадан бир йил ўтиб, ўз она юртида, Ленинград (ҳозирги Санкт-Петербург) шаҳрида вафот этади.
